या लोकांना HSRP नंबरप्लेट ची ची गरज नाही जाणून घ्या नवीन नियम

HSRP नंबरप्लेटचा नियम लागू झाल्यानंतर सध्या अनेक वाहनधारकांमध्ये मोठा गोंधळ पाहायला मिळतोय. “HSRP म्हणजे नक्की काय?”, “कोणत्या गाड्यांसाठी ही नंबर प्लेट बंधनकारक आहे?”, “याची किंमत किती आहे?” आणि “ही नंबर प्लेट बसवण्यासाठी प्रक्रिया काय आहे?” असे अनेक प्रश्न सामान्य नागरिकांच्या मनात निर्माण होत आहेत. दिवसेंदिवस देशात वाहतूक वाढत चालली असल्यामुळे केंद्र आणि राज्य सरकार वाहनांबाबतचे नियम आणखी कडक करत आहेत. त्यामुळेच आता महाराष्ट्रासह अनेक राज्यांमध्ये High Security Registration Plate (HSRP) लावणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. वेळेत नंबर प्लेट न बसवल्यास पुढे दंडाची कारवाई होऊ शकते, त्यामुळे वाहनधारकांनी याकडे दुर्लक्ष करू नये.

महाराष्ट्र परिवहन विभागाने हा नियम लागू केल्यानंतर, विशेषतः जुन्या वाहन मालकांना या नियमाबद्दल अधिक जाणून घेण्याची गरज भासत आहे. कारण अनेकांनी अजूनही त्यांच्या वाहनावर पारंपारिक नंबर प्लेटच वापरलेली आहे. पण आता HSRP नंबर प्लेट ही सुरक्षेच्या दृष्टीने खूप महत्त्वाची मानली जाते. वाहन चोरी, बनावट नंबर प्लेट बनवणे, नंबर बदलून गुन्हे करणे अशा प्रकारांना आळा घालण्यासाठी सरकारने हा मोठा निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे जर तुमचे वाहन 1 एप्रिल 2019 पूर्वी नोंदणीकृत असेल, तर तुम्हाला HSRP नंबर प्लेट लावणे बंधनकारक आहे.

सर्वात आधी जाणून घ्या – HSRP नंबरप्लेट म्हणजे काय?

High Security Registration Plate (HSRP) ही अ‍ॅल्युमिनियमपासून बनवलेली एक खास नंबर प्लेट आहे, जी वाहनाच्या पुढे आणि मागे बसवली जाते. या प्लेटवर डाव्या कोपऱ्यात अशोकचक्राचा ब्ल्यू क्रोमियम होलोग्राम असतो आणि त्यामध्ये एक युनिक लेझर कोड / सीरियल नंबर दिलेला असतो.

तसेच रजिस्ट्रेशन नंबरच्या अक्षरांवर हॉट-स्टॅम्प फिल्म असते आणि त्यावर “IND” हे चिन्ह निळ्या रंगात दिसते. विशेष बाब म्हणजे, वाहनाच्या डिजिटल रजिस्ट्रेशननंतर ही HSRP जारी केली जाते, त्यामुळे ही प्लेट दुसऱ्या वाहनावर वापरता येत नाही.

HSRP कोणत्या गाड्यांसाठी आवश्यक आहे?

सरकारच्या नियमानुसार 1 एप्रिल 2019 पूर्वी रजिस्ट्रेशन झालेल्या सर्व वाहनांना HSRP नंबर प्लेट लावणे अनिवार्य आहे. कारण 2019 पूर्वीच्या सामान्य नंबर प्लेट्स सहज काढता, बदलता किंवा नकली बनवता येत होत्या. त्यामुळे वाहन चोरीच्या घटना मोठ्या प्रमाणात वाढल्या होत्या.

अनेक वेळा चोरी झालेल्या वाहनांवर नंबर बदलून गुन्हेगार मोकळे फिरत होते आणि अधिकाऱ्यांना वाहन शोधणे अशक्य होत होते. पण HSRP प्लेट्स एकदाच बसवता येतात आणि त्यांची नक्कल करणे कठीण असल्यामुळे चोरीच्या घटनांमध्ये मोठा फरक पडतो.

HSRP नंबरप्लेट बसवण्याची Online प्रक्रिया

HSRP बसवण्यासाठी सर्वात सोपी पद्धत म्हणजे ऑनलाइन बुकिंग. यासाठी तुम्हाला Bookmyhsrp.com ही अधिकृत वेबसाईट ओपन करावी लागेल.
वेबसाईटवर गेल्यावर तुम्हाला HSRP नंबर प्लेटसाठी बुकिंगचा पर्याय दिसेल.

यानंतर तुम्हाला खालील माहिती भरावी लागते:
✅ वाहन क्रमांक
✅ चेसिस नंबर
✅ इंजिन नंबर
✅ पत्ता आणि संपर्क माहिती

जर तुमचे वाहन वैयक्तिक वापराचे असेल तर “Non-Transport” पर्याय निवडा. त्यानंतर फॉर्म सबमिट केल्यावर तुमच्या नंबरवर लॉगिन डिटेल्स येतात. मग लॉगिन करून पेमेंट करा आणि तुम्हाला पावती (Receipt) मिळते. बुकिंग पूर्ण झाल्यावर साधारण 3 ते 4 दिवसांत नंबर प्लेट तयार होते आणि तयार झाल्यावर मोबाईलवर मेसेजद्वारे माहिती मिळते.

HSRP नंबरप्लेट बसवण्याची Offline प्रक्रिया

जे लोक ऑनलाइन बुकिंग करू शकत नाहीत, त्यांनी RTO ऑफिस किंवा अधिकृत डीलरकडे जाऊन ऑफलाइन पद्धतीने अर्ज करू शकतात. त्यासाठी RC, ओळखपत्र, पत्ता पुरावा इत्यादी कागदपत्रे सोबत ठेवणे आवश्यक आहे. अर्ज शुल्क भरल्यानंतर काही दिवसांत HSRP तयार होऊन वाहनावर फिट केली जाते.

HSRP नंबर प्लेटसाठी खर्च किती येतो?

HSRP नंबर प्लेटचा खर्च वाहन प्रकारानुसार वेगळा असतो. साधारण अंदाजे खर्च असा आहे:
🚲 दुचाकी (Two Wheeler): ₹300 ते ₹500
🚗 चारचाकी (Four Wheeler): ₹600 ते ₹1,200
🚛 कमर्शियल वाहन: ₹1,500 ते ₹2,000

वाहनावर HSRP नसल्यास किती दंड होतो?

जर तुमच्या वाहनावर HSRP नंबर प्लेट नसेल आणि तुम्ही ट्रॅफिकमध्ये पकडले गेलात, तर तुमच्यावर दंड/चालानाची कारवाई केली जाऊ शकते. दंडाची रक्कम राज्याप्रमाणे वेगळी असते, त्यामुळे वाहनधारकांनी वेळेत नंबर प्लेट बसवणेच योग्य ठरेल.

शेवटी महत्वाचे…

आजच्या घडीला HSRP नंबर प्लेट ही फक्त “नवीन नियम” नाही तर वाहन सुरक्षेसाठी एक महत्त्वाची गरज बनली आहे. जर तुमची गाडी जुनी असेल आणि अजूनही तुम्ही ही प्लेट बसवली नसेल, तर वेळ न दवडता लवकरात लवकर HSRP लावून घ्या. कारण पुढे वाहतूक नियम अधिक कडक होणार आहेत आणि दंडाची कारवाई होण्याची शक्यता आहे.